Red Sunday: Resurrection, Judgment, and the Armenian Genocide Martyrs

Անուն հոր և որդու և հոգվույն սրբոյ։ Ամեն։ Մի զարմանաք կըսե մեր Տերը Հիսուս Քրիստոս, և որ կկարդանք իր խոսքը Հովհաննու Ավետարանից այսօր։ Մի զարմանաք, բայց սիրելի հավատացյալներս, այս հատվածը Ավետարանի վկայում է մի փաստ, որ փաստորեն կարծեմ թե մեր ժողովրդի մեծ մասի համար զարմանալի կգտնվի, և դա հարության ճշմարտության մասին է։ Որովհետև շատերը, երբ որ իրենք հավաքվում են թաղումների համար ու արգավորությունների համար, այն ըտեն իրենք բնականաբար, որովհետև իրենց վշտով և սուգով զբաղվում են, պատրաստ չեն լսել ճշմարտությունը։ Որ մենք ու արգավորում ենք մեր սիրելիները, մեր մեռելները՝ դրախտին, երկնքին, բայց նաև պիտի վերադառնան։ Այդ մասը մեր ժողովուրդը մոռանում են, ցավալիորեն շատ հաճախ։ Բայց Հիսուս շատ հստակորեն խոսում է հարության մասին մեզ համար։ Մենք պետք է ասիկա հիշենք, մանավանդ հիսնած ժամանակաշրջանի մեջ, որտեղ երբ կգտնվենք այսօր, որովհետև այսօր կարմիր կիրակի է, այդ կիրակի է, որ մենք կհիշենք բոլոր մարտիրոսները, նահատակները, վկաները, ովքեր տվել են իրենց կյանքները իրենց հավատքի համար, այդ հարության, նույն հարության խոստումի համար։ Առավել ևս այսօր, երբ որ այս բոլորս հավաքված ենք և պիտի հավաքվենք, 1915-ին մինչև 23-ը, մեր հայոց ցեղասպանության նահատակների մասին հիշել և ճանաչել իրենց որպես սուրբեր, նահատակներ, ոչ որպես զոհեր։ Սիրելիներ, երեկ զավակներս մեկը եկավ մոտս և հարցումը տվավ։ Լավ հարցում։ Զավակներս միշտ լավ հարցումներ են տալիս, ինչպես բոլոր զավակներ։ Եվ հարցուց՝ պապա, ինչպե՞ս է դրախտը, ի՞նչ է։ Ուրեմն կպատասխանես՝ դրախտը խաղաղություն է, դրախտը համերաշխություն է, դրախտը այդ զգացողությունը ներքին, որ դու իմանում ես որ միշտ այնտեղն ես, ուր որ կպատկանիս, և ուր որ կանչված ես, և չես կարող սխալ լինել կամ վատ լինել կամ ցավ ունենալ, որովհետև ամեն ինչ որ պատահում է պետք է լինի և բարի է։ Ուրեմն սա է դրախտը։ Ուրեմն հարցուց՝ հապա մյուս տեղը։ Սե առաջին անգամ է որ սենց հարցում տվել են ինձ։ Այսինքն՝ որտե՞ղ մյուս տեղ։ Սա ոչ դրախտ է։ Չէր ուզեր ամաչում էր բառը ասելու՝ դժոխք։ Սե տվա կարաս, եթե այս կոնտեքստում ես կարաս դժոխք ասել։ Ասի՝ դժոխքը։ Հիմա առաջին հարցումը ինձ համար շատ հեշտ էր, երկրորդ հարցումը մի քիչ ավելի դժվար։ Բոլոր ծնողներիս համար սենց հարցումներ կան և կարևոր են։ Ուրեմն հարցուցի՝ եթե այդպես է դրախտը, ուրեմն դժոխքը այդպես չէ։ Պարզապես՝ ինչու՞ այդպես չէ կհարցնե, որովհետև ըսի՝ երբ որ այնտեղ ես, այդ նույն զգացողություններ ստանում ես, բայց միևնույն ժամանակ մեղքերդ զգում ես, վատերը որ կատարած ես ապրում ես, և զգում ես որ արժանի չես այդ խաղաղության համար, այդ համերաշխության համար, այն օրհնությունների համար։ Ուրեմն այդ ամբողջ ժամանակը, որ Աստծո սիրով իրականության մեջ ապրում ես, զգում ես որ այնտեղ չես պատկանում, և դա մարդու համար դժոխք է։ Եվ այդպես հավիտենականորեն պիտի ապրենք։ Սիրելիներս, այսօր կարմիր կիրակի է, որովհետև մենք հիշում ենք սուրբերը, որ մեզանից առաջ եկել են և ինչ տվել են, որ հույսով ապրեն, որ արժանի լինեն այդ դրախտի համար։ Եվ կարգավ այսօր մեր ցեղասպանության նահատակների մասին եմ խոսում։ Նաև ուրեմն երբ որ մտածում ենք դրա մասին, ասում եմ իմ երեխաներիս, մեր նպատակը այսօր՝ այո, Հիսուսին նմանվել։ Սա Թեոսիս է, Աստվածանմանությունը մեր նպատակն է որպես ուղղափառ քրիստոնյաներ։ Սակայն եթե ավելի անմիջնական օրինակ ուզում եք գտնել, նայեցեք մեր ցեղասպանության նահատակներին, որովհետև իրենք մեզ պես ապրել են արդիական մի աշխարհում և պատրաստ են մինչև իրենց կյանքի գինը տալ, որ իրենք արժանի դառնան երկնային արքայության համար։ Հարցը այն է՝ եթե մենք այսօր պատրաստ ենք նույն ձևով ապրել, եթե կարող ենք նմանվել նրանց, ուր մնաց Հիսուս Քրիստոսը։ Ուրեմն երբ որ դուրս ենք գալիս այսօր տաճարից, տեսեք մեր նահատակների սրբապատկերը, որ կգտնվի եկեղեցվո գավիթում, որովհետև այնտեղ երեսները կտեսնես, նմակներ, նմուշները կտեսնես։ Ուրեմն մենք հնարավորությունը, եթե եկեղեցական կյանք ապրենք, նմանց նրանց նմանվել։ Եվ, ի վերջո, պատասխանը պիտի գտնենք իմ երեխայի հարցումին՝ ի՞նչ է դրախտը և ի՞նչ է դժոխքը։

On this day, when we reflect on this passage that we encounter from the Gospel of John, I find one of the most challenging components of this passage to be Christ’s words about condemnation. And I think most people feel that way. I spoke in my Armenian sermon about how people react when we read this passage, or I spoke previously to some degree, about how people react when we read this passage during the burial rite. I mentioned already that we read this while we are burying the faithful in the life of the Armenian Church. And it comes as a surprise to people when they hear this word about resurrection and condemnation, if they’re focusing on it. Because, of course, our people are focusing on their own grief during that time. It’s very distressful hearing the details of the Gospel readings and trying to understand them when a loved one is being buried is, you know, is a challenge. And I understand that. But in the midst of it, they hear these words come forth from the Gospel that’s being sung by the priest at the very end of the passage saying, this, do not be astonished at this, for the hour is coming when all who are in the graves will hear his voice and will come out. Those who have done good to the resurrection of life and those who have done evil to the resurrection of condemnation. And when we read this passage, we’re standing in the midst of the graves. And I see people sometimes as we read this passage wake up, you know, out of their confusion. What is it that I’m talking about? The people will come out of the graves? You know, they’re going to be condemned? What’s happening here? But this is just the moment that we need to be giving our attention to the words of Jesus Christ because he’s telling us something extremely essential about the priorities that we should have as Christians in this life. When we read this passage about those who have done good coming to the resurrection of life and those who have done evil to the resurrection of condemnation, one irrefutable fact is resurrection is undeniable. Resurrection is waiting for all of us. You know, resurrection is at the other end of the economy of salvation and God’s plan for humanity. The question is to what are we being resurrected and why? When he says those who do good will come to the resurrection of life and those who have done evil to the resurrection of condemnation, I look into the people’s faces and in some people’s faces I see relief and in other people’s faces I see concern. Now, why would we be relieved by this? There are some of us who assume that we’re not evil. Now, I look out at all of you in this parish and I don’t see an evil person amongst you. And I hope you don’t think I’m an evil person too. When you think about an evil person, who are you thinking about, right? We think about the worst people in history. We think about travesties of human existence. We think about the sort of people that would kill 1.5 million Armenians for the sake of their faith and for their identity as Armenian Christians. That sounds pretty dang evil, right? So when these people exist in the world, I guess I’m good. I’m not like that, right? Because that’s evil. But what does Christ consider to be evil? This is a question that we have to wrestle with today. What does Christ consider to be evil when he’s talking about evil? What does Christ consider to be good when he’s talking about what is good? And you can’t judge that on the basis of our human experience or our personal preferences or how we think about words. You have to judge that on the basis of Christ’s teachings and the teachings of the church, okay? Because what you think might be good and what you think might be evil may not be the same. In this context, when Christ speaks about evil, he’s speaking about sin. They’re one and the same in the mind of Christ. And sin and atrocities against humanity are not a one-to-one correlation. Yes, one is sin, but there are more sins than those. In the eyes of Christ, to be evil means to knowingly give way to the things that we know we should not be doing, okay? To do what is wrong, even though we know that it’s wrong. And when we think about evil in that context, who amongst us here would be found amidst the good in the day of judgment? We’ve all done things that we know are wrong. We’ve all regretted it after the fact, hopefully. But we know what that feels like. What does it mean to do something that’s good? To do something that’s good means to do the thing that is right and virtuous, even when we don’t want to. To do the good thing only because it’s good. This is what Christ is calling us to do. And when we think about that, oh, well, things look kind of different. It’s easy to be nice. It’s hard to be good. Now, I don’t want to drag you down with this idea that it’s too hard for us to achieve the standards of goodness that Christ has accepted and that all of us are evil. But what I want us to understand is that the lines aren’t drawn as clearly as we often assume them to be. And what gives us hope, what gives us hope is our children for sure. But also what gives us hope is that Christ is the judge, that Christ is the doorway, that Christ is the way and the truth and the life, and he is the one who stands as the intermediary, the one who was incarnate and became man and lived a human life and knows how difficult the human experience is, and is willing to look at the totality of our lives and apply mercy in those moments when we wanted to do what was right, when we struggled to do what was right, but we were weak, and we came back to him on bended knee and asked for forgiveness and confession. This is the hope of the resurrection through the just judgment of our Lord and Savior, Jesus Christ. And we have as witnesses to this truth, the cloud of saints that have come before us, who we remember on Red Sunday, the day when we remember that the church would not exist without the sacrifice of the martyrs, and of course, particularly today, the martyrs of the Armenian genocide. And when we look at Christ and we understand that our first and highest calling as Christians is to be more like Christ, and we ask ourselves, how is that possible? We find the intermediary steps, and along that path, we find the saints, the ones who had the same struggle that we did, but they still found a way. The question that I’m asking myself today, and maybe you’re asking as well, is, do we have what it takes to live the lives of the saints that came before us today? Are we as strong a nation in faith and identity as we were a hundred and eleven years ago? I don’t know. But I know that the path is there that brings us to that place, and that path is the gospel. That path is a life in the church. It’s not obscured, it’s not lost, it’s not inaccessible. It’s right in front of us, and we can access it every single day of our lives. So that when Christ comes and he looks upon us and he is meant to separate the just from the unjust and the good from the evil, will he see people who are satisfied, who are saying, “Eh, I’m not as evil as those guys”? Or will he find people that said, “I knew that I was a sinner, and I tried my best every day of my life to return to Christ.” This is what the saints are calling us to do today by virtue of their sacrifice, the sacrifice of their very lives, so that they would be worthy of the kingdom to come. Amen.