New Sunday (Nor Giragi / Krknazadik): The Day Everything Was Made New

Այսօր կկոչվի եկեղեցվո կյանքը ներս նոր կիրակի կամ կրկնազատիկ։ Ես շատ կսիրեմ այ ժամանակաշրջանի մեջ, որ կհետևին, կհաջորդանան Սուրբ Զատիկը, որովհետև յուրաքանչյուր կիրակի շատ գեղեցիկ և իմաստալից անուն ունի։ Եվ այս կիրակի կկոչվի Կրկնազատիկ։ Եվ մենք գիտենք՝ Սուրբ Զատիկ ի՞նչ է, Հարության տոնն է, ինչ ըրինք անցյալ կիրակի։ Մեզի համար, քանի որ անձրևը կուգա և եկեղեցին, չնայած որ քիչիկ լեցուն է, այդքան լեցուն չէ, որ էր անցյալ շաբաթ, ըսելու, թե կրկնազատիկ, քիչ մը խնդալու է, որովհետև նույն զատիկը չէ, որ մենք տեսանք մեկ շաբաթ առաջ։ Բայց այդ անունին մեջը իրապես շատ զանազան իմաստներ կրնանք գտնել մեր հավատքի մասին և Հարության տոնի մասին։ Ատիկա թիվ մեկ մեզի կհիշեցնե, մանավանդ այսպիսի օրը, երբ որ անձրևը շատ է գալիս, և փոթորիկ է դուրսը, և տհաճ։ Համեմատաբար անցյալ շաբաթ, երբ որ արևոտ էր և տաք էր, և այս դուռերը կբացեինք, որ քիչ մը շունչ մը բերեինք տաճարեն ներս, ուրեմն այս համեմատությունը ոչ միայն օդի, բայց մասնակցության և այլն, ինքը մեզի կհիշեցնե, որ զատիկը, Հարության տոնը կշարունակե և կշարունակե ամեն կիրակի և կշարունակե ամեն օր եկեղեցո սուրբերու համար։ Ուրեմն չվերջացավ մեկ շաբաթ առաջ, բայց այսօր շարունակում է մեր մեջը։

Բայց կրկնազատիկ իր մեջը ուրիշ իմաստ ունի, որ կուզեմ ձեզի հիշեցնեմ, որ զատիկի բառը բառ մըն է, որ ես կհիշեմ, երբ որ նոր սովորում էի հայերեն։ Պատահական բառեր կսորվիս, երբ բան, և որովհետև կհանդիպիս առիթ մը, որ մի բառ կգործածես և ուրիշ բառ չես գործածեր։ Շուտով ես սորվեցա, որ բջուկ մը կա զատիկի անունով։ Բջի՛ջ մը կա, զատիկ անունով, չէ՞։ Ամենասիրած տեսակեն՝ ladybug։ Եվ հիշեցի՝ ինչո՞ւ կըսեն Հարության տոնը զատիկ։ Սենքա ի՞նչ, մեկը մյուսին ի՞նչ կապ ունի, կամ ո՞ր մեկը առաջին հերթին եկավ և մյուսը հետո։ Ուրեմն զատիկը, բնականաբար, կապվեցավ բջուկին հետ ավելի ուշ։ Ատիկա երկար բանմություն է, որ կրնանք խոսել ուրիշ ատեն, որովհետև այսօրվա քարոզը բջուկներու լեզվաբանության մասին չէ։ Բայց այսօր մասին է, որ զատիկը ի՞նչ իմաստ ունի, որ ինքը կհիշեցնե հեբրայական բառը՝ պասեխ, որովհետև դա կնշանակե հեբրայերենով այդ առիթը, երբ որ Տերը՝ Աստվածը, փրկեց Իսրայելը զատելով, զատելով հեբրայեցիները եգիպտացիներից։ Եվ այդ ատենն էր, երբ որ արտացման ժամանակն է, իրենք փախում էին Եգիպտոսից, և վերջին պատիժը հասավ Եգիպտոսին, երբ որ մահվան հոգին մտավ բոլոր եգիպտացիներու տուներուն և առավ իր գինը Հրեաստանի հալածանքի համար։ Եվ ժողովուրդը, երբ Իսրայելի ժողովուրդը զատվեցան, այդիկա զատիկ է, և նույն իմաստն ունի հեբրայերենով՝ պասեխ։ Եվ այդ բառը կգործածվի ուրիշ կրոններու մեջ, ուրիշ քրիստոնեական ջուղերու մեջ, իրենք պասեխ կըսեն, չէ՞։ Եվ իրենք կհիշեն հեբրայերենը, մենք հայերենով նույն իմաստությամբ բառ մը կգործածենք, որ զատիկ է։ Այսօր կրկնազատիկ լինելով՝ մենք կհիշենք, որ այդ դեպքը ոչ միայն մեկ անգամ եղավ, բայց կրկնակիորեն նորից եղավ Հիսուսի իր հարությամբ և կշարունակե իր եկեղեցվո կյանքեն ներս, որովհետև մենք, որպես Աստծո ժողովուրդը, զատվում ենք մահից այս կյանքում, որ հանդիպում է հեթանոսականներուն, որ հանդիպում է արոնք, որոնք մերժում են Աստծո շնորհքը այս կյանքի ընթացքին։ Ուրեմն, մենք հավաքված ենք այս տաճարեն ներս այսօր, և այս պատարագի ընթացքին մենք զգում ենք, փորձարկում ենք նույն պատմությունը, նույն իրավիճակը, որ տեղի ունեցավ իսրայելեցիներին, երբ որ իրենք փրկվեցան հազարամյակներ առաջ։ Ուրեմն, փառք կուտանք Աստծո կրկնազատիկի համար, որովհետև այն ատեն օրենքը այն էր, որ գառը պետք է մորթվեր, գառը պետք է մորթվեր և իր արյունով պետք է թրոշմեին դուռը, որ իսրայելցիները փրկվեն։ Այսօր որու արյունով մենք կփրկվենք այսօր, կպաշտպանվենք Հիսուսի։ Եվ դա մշտական է, մեկ անգամ բա համար չէ։ Դա շարունակվում է ամեն օր, ամեն տարի, ամեն կիրակի, և այդ օր համար մենք նշում ենք այսօրը որպես կրկնազատիկ։

I love the Sundays that follow Easter because each one has a very special and unique meaning that tells us so much about our faith, the teachings of our church, the nature of our life together as Christians. And so when you return next Sunday and the Sunday after that, you’re gonna encounter beautiful Sundays like the Green Sunday, Ashkharhamatur, the Sunday of the World Church, and these sorts of things. Today is our Garmir Giragi, the Red Sunday. Now, this Sunday is called the New Sunday, okay, in the life of the Armenian Church, the first Sunday that follows Holy Resurrection. Now, Krknazadik is another name that is used, which is like the Double Easter. That’s another name that is applied to it. Double Easter or the New Sunday. Krknazadik is a beautiful word. In Armenian, I gave some explanation about what we can understand from the name Krknazadik, but I wanna talk to you in English today a little bit about the other name that this Sunday has, which is the New Sunday. This is gonna be one of those did you know sermons or an etymological exploration of the words that we use in our church because they really do help us understand more deeply our faith.

Now, in order for us to understand what New Sunday means, and why our church fathers decided to call this New Sunday, we have to understand what Sunday is. What’s an Old Sunday versus a New Sunday, for example? And what does that even mean when we use that word in English versus in Armenian? In Armenian, we say Nor Giragi. In English, we say New Sunday. In English, the word Sunday is kind of a weird name. All of the names for our days and months and things like that in English are a little crazy. They come from all over the place. And in the case of English, the word Sunday is a remnant from an ancient Roman tradition of calling Sunday Dies Solis, the day of the sun, literally. And it was a day that venerated or remembered a sun god, Solis Invictus. And so this was an old pagan tradition, and this was continued into various areas of Western Europe, not all, and reaches us today in English, we have Sunday. And sometimes Christians will say, “Well, it’s the day of the Son,” like, you know, the Son of God, and so we remember God on this day, we remember Christ. But that’s, of course, not the root of it.

In Armenian, the word for Sunday is giragi, right? Giragi. Now, that name has an interesting root, which is not Armenian, in fact. That word comes to us from the early days of the Christian church when under the decision of the Emperor Constantine, the day of the sun, Sunday, as it were, was changed to Dies Dominicus, the day of the Lord. And in Greek, the word for Lord is Kyrie. So we receive the word giragi from the Greek word for Lord. And the word in Armenian and in many other languages today, like for example, Spanish, domingo, that comes from the revised name for the day, comes from what literally means the Lord’s day. Okay? So when we understand Nor Giragi as the new Lord’s day, it can give us a little bit more insight in terms of what it means to be a Nor Giragi. But we don’t stop there because Armenia actually has two names for Sunday. The one that we use typically, which is Giragi, and another one that we usually only use in the church, which is Mia Shahpat. That comes from the Gospel too. In the Gospel, it’s referred to many times as Mia Sabaton or the first of the week, okay? Or the first of the Sabbath, okay? So in Armenian, several of our days have very strict, all of them really, relation to the Christian faith. Urpat, the day before Sabbath, Shahpat, the Sabbath day, Saturday, and Sunday, Giragi or Mia Shahpat, okay? The first day of the week or the first of the Sabbath or the day of the Lord.

Now, what do all these things have to do with each other? There’s some very rich meaning I want you guys to all understand about what this day means for us. Sunday is a new thing. The first Sunday or Giragi or Dies Solis or whatever they called it, after Christ was resurrected, was the first time that day was special. Because the special day for Christ and his disciples and those people then was the Sabbath, which was Saturday. But Christ was resurrected on the Sunday, okay? Sunday, also Mia Shahpat means the first day of the week. But that meaning for us holds so much power because we’re not just talking about the first day in terms of the first of seven, but the first, first, first, okay? The first in newness, the beginning of a new cycle. Something fresh and new and amazing is happening. On the first Sunday that followed Easter and the resurrection of our Lord and Savior, Jesus Christ, we didn’t just remember that seven days had passed. We remembered that by virtue of the resurrection of Jesus Christ, everything changed, and everything was made new again. Things have started over. The old Sabbath, Saturday, was the day of rest because God had finished creation. But the Mia Shahpat, the new day of the Lord, celebrates both the first day of the week and also the continuation of the seventh day of the week. In its own way, it’s the eighth day of the week. It’s a new day. Something new has happened, and creation was continuing through the resurrection, okay? We have entered out of death and into life, and new things are happening. So for us, for us to have a new Sunday, for us to have a Nor Giragi, for us to have a Mia Shahpat, is for us to realize that Sunday is the day when everything changed and continues to change, and creation hasn’t stopped, but it continues, and life is manifested through our relationship with the resurrected Christ. Nor Giragi. Put the old away and embrace the new. That’s what we’re reminded to do today, not just today, every Sunday, but the first Sunday that followed the resurrection of Christ, our church decided that this was how we were meant to celebrate and give thanks for his death and resurrection. Everything was made new, and so we have to embrace the new, okay? Let go of the old, let go of death, and embrace new life.

Beloved faithful, I pray that you join us in the Sundays to come so you can join me in learning more about what this special period of time in preparation of Pentecost, which we call the Holy Fifty Days, is a blessing in all of our lives, giving glory to our Father in heaven, the Son and the Holy Spirit.