The Mustard Seed of Faith and Humble Servitude

Ուրեմն այսօր հայերեն քարոզի մեջ կուզեմ կենտրոնանալ մեկ մասի վրա, երբ որ Հիսուս կքաջալերացնե, ոչ միայն կքաջալերացնե, բայց կհրամայե աշակերտներուն, որ պետք է ներողամիտ լինեն այդպիսի ձևով, այդքան ներողամիտ պետք է լինեն, իբր թե ինքը կհրամայե, որ երբևէ չի կարելի լինի որևէ պատճառ, որ ուրիշ մեկին չներես։ Իրենք հասկցան, որ այսպիսի հրաման կատարելու համար ավելի հավատավոր պետք է լինեն։ Ահա առաքյալները, աշակերտները զգացին, եթե այդքան ներողամտություն պետք է իրագործենք մեր կյանքին ներս, ուրեմն իրապես ավելի ուժեղ, ավելի մեծ հավատ պետք է ունենանք։ Եվ ի՞նչ կխնդրեն Հիսուսեն, կխնդրեն, որ ինքը մեծացնե իրենց հավատները։ Մեծացուր կըսե մեր հավատքը։ Եվ Հիսուս ինչպե՞ս կպատասխանե։ Ինքը կըսե, որ հավատ ի՞նչ է։ Հավատը մանանեղի հատիկի պես է։ Եթե այդքան ունիս, եթե այդ չափ ունիս հավատին, արդեն ինչ որ կաղոթես պիտի կատարվի։ Ասե այս ծառը պետք է արմատը կոխվի և պիտի հանվի։ Ուրեմն մեր աղոթներու ուժը սահման չունի, եթե այդքան հավատ ունինք մանանեղի, որ ամենապզտիկ հատիկներեն մեկն է։ Ասիկա արդյոք ի՞նչ կնշանակե։ Նշանակում է, որ մեծ հավատ պետք չէ։ Նշանակում է, որ փոքր, համեստ, պզտիկ, այսքան աներևելի հավատ պետք է ունենանք արդյոք։ Ատիկա կուզե Աստվածը մեզմե։ Ընդհակառակը, ինքը ոչ թե կուզե մեծ կամ պզտիկ հավատ, ինքը կուզե ճիշտ և ճշմարիտ հավատ։ Եթե այդքան ունինք, ուրեմն պետք չենք մտահոգվեր, որքան մեծ է ուրիշներուն համեմատ, որքան պզտիկ է։ Չափը, համեմատությունը, մեր մարդկային գնահատությունը ընդհանրապես պետք չէ, եթե մեր հավատը արդար է և ճշմարիտ է։ Եվ ատիկա ի՞նչ է։ Մենք երբեմն կերևակայենք, կպատկերացնենք, որ մեր քահանաներ, մեր սուրբերը, մեր ծնողքը կամ տատիկներ և պապիկներ մեզանից ավելի մեծ հավատք ունեն։ Դուք արդյոք ինձի տեսնում եք, ասում եք, որ տեր հայրը տեր հայր է, քահանա է, ամեն կիրակի պատարագ է անում։ Կարծեմ թե ինձանից պետք է ավելի մեծ հավատք ունենա։ Բայց այդպես չի նայում մեզ Աստվածը։ Մեկը մյուսին չի համեմատում։ Ինքը չի ասում, որ՝ Տեր, մեզ վրի հավատը բավական է, և անոր հավատը բավական չէ։ Ինքը մեզ նայում է, ասում է, որ՝ անկեղծ է հավատը, ճշմարիտ է հավատը։ Այդպես է նայում մեզ։ Ուրեմն մեզ համար այսքան է պետք։ Ոչ թե կկարծենք, թե կյանքով, ուսումնասիրությամբ և մեր ծառայությամբ, ինչպես ինքը ավելի հետո այս հատվածի մեջ նշում է, այս ամեն ինչով մենք հավաքում ենք մեր հավատը, իբր թե մեծահարուստ ենք, ինչպես դրամ են հավաքում, որ հարուստ դառնան։ Չենք կարող հավաքել մեր հավատը։ Մեր հավատը ապրում ենք օր օրե, ինչպես մանանան, երբ որ հրեաները սպասում էին Աստծո առատաձեռնությանը անապատի մեջ և օր օրե պետք է ապրեին իր տված հացով։ Մեր հավատը օր օրե, րոպեից րոպե, վայրկյանից վայրկյան ապրում ենք։ Այս վայրկյան ունեմ հավատ ճշմարիտ, անկեղծ, մյուս վայրկյան ունեմ, և այդ հավատը ի՞նչ է։ Սա է, որ Հիսուս Աստված է, Հիսուս թագավորն է տիեզերքի, Հիսուս հարություն առավ։ Ուրեմն ամեն ինչը, որ սրանից աճում է մեր եկեղեցական կյանքում, մեր անձնական կյանքում, մեր հոգևոր մշակույթի շուրջը, մեր եկեղեցու օրենքների մեջ, ամեն ինչը, որ կա, այո՛, այդ ամեն ինչը սուրբ է և անհրաժեշտ է, բայց այդ մեկ հատիկից դուրս է գալիս։ Եթե այդ հատիկը չկա, մնացածը անիմաստ է։ Այդքան է պետք մեզ։ Եվ այս հիսնական շրջանը առիթն է, որ մենք մեզ հիշեցնենք, որ այս ամեն ինչը, այո՛, արժեքավոր է, բայց պետք է մենք մեզ հարցնենք, եթե արդյոք կենտրոնում կա այդ պզտիկ հատիկը մեր հավատի։ Եթե ինքը ներկա չէ, ուրեմն բավական չէ։ Բավական չէ։ Ինքը մեզ կնայի, ինչպես ես ապրում, բայց եթե կենտրոնում հոգուդ մեջ չկա այդքան հավատ, ուրեմն կորսված ես։ Բայց եթե կա, նույնիսկ երբ որ մենք շեղվում ենք, երբ որ մենք կորսված ենք զգում, երբ որ մենք տկար ենք զգում, Հիսուս մեզ հետ է և մեր աղոթքները լսում է։

Recently, another clergyman was speaking with me and he was giving me a loving and generous critique of another priest’s sermon. But he had a particular criticism and he said, and he said in the middle of that sermon, and, you know, shame on you for not coming to church. Of course, speaking to the community as a whole, you know, I’m assuming, right? And shame on you for not coming to church more often. And of course, everybody at that point in time checked out because they said, wait a second, we’re here right now. What do you mean shame on us for not coming to church? He was speaking in a broad sense, perhaps, but it didn’t really land. But often we hear sermons in church and we hear about the need for devotion and faithfulness and commitment and, you know, engagement in the life of the church. And as the old saying goes, we preach to the choir because so many of us literally who are here in the choir up here in the front of the church are here so often and as often as they can be. We’re not here to tell you that you should come to church more often, but we’re here to show you why we all need to come to church more often. This passage, though, is interesting because it really resonates with us who do come to church more often. This isn’t an admonition for those who are disengaged. But instead, as Christ speaks to his disciples in this passage from the Gospel of Luke, it’s as if he’s speaking to us, his earthly disciples today in his body, and he’s warning us of some things that can happen, these attitudes that could crop up when we’re active in the church, which are unhealthy for us. And he’s speaking to some very important lessons that you and I can take from the sanctuary today about how to enrichen our Christian lives, not just with regard to attendance more often, but how to be better Christians when we’re in the midst of his body, when we’re at church on Sunday and beyond.

Now, this passage begins, of course, prior to this in the context of this passage, Christ is exemplifying his children which are near him, and he’s speaking about temptation. Okay? And in this case, temptation means influence, an influence which would cause somebody to stumble, for somebody to doubt, for somebody to make bad choices. And he says specifically of these young people, “Woe to that person that should tempt one of these.” And he’s acknowledging in his message here that sometimes we’re not perfect people. Each and every one of us, myself included, is a hypocrite because we hold up the perfect Son of God as our example, and we say we should be like him. So I wake up in the morning, and I’m a hypocrite. Whatever I’ve done today, you know, I pray that it be acceptable to God, but I certainly haven’t been Jesus Christ, you know, despite my best efforts. I woke up. I’m preaching to you today as a hypocrite. You’re all here today in one way or another as hypocrites. It’s unavoidable. And temptation will come because we are weak. However, what he is not careless about is the fact that our own weaknesses, our own shortcomings can influence others, and particularly those who are susceptible to influence, those who are fresh in their faith. He’s not speaking about children. He’s speaking about the newcomers. He’s speaking about somebody who steps foot in this church today that you’ve never seen before. Maybe there is somebody in this church you’ve never seen or met before, and they’re looking at you, and they’re saying, “This is a Christian. This is a person that I think I’m supposed to learn from or be like.” And when they look at us, do they see that through our actions, through our choices, through our words, through our interactions? If they see something else, and it either gives them the wrong impression about who a Christian is or disheartens them about a Christian lifestyle and causes them to leave the church, or in some other way has any other reaction than to be firmly rooted and grounded and inspired in their faith, then we are then guilty of what Christ is admonishing his own disciples for. He’s saying, “You are squashing their faith before it has a chance to grow because of the example that you are giving.” And he’s saying, “This is serious. You should take this very seriously.” Not that we should be acting when we’re around other Christians. Of course, we have to be generous, but we have to be cautious first and foremost. How are we representing our faith to others?

You know, I know — as you know, Gyeriksin began this garden here at the church, which recently we haven’t been using as much, but she’s also started this garden at the school in memory of Rafi Arabatian. So she loves being in the garden and bringing kids in the garden. But one of the things that she always has to caution them to do is to be careful because there are things growing everywhere. Watch where you’re walking. Watch where you’re digging. There’s something there that you can stop from growing that could turn into something beautiful. And in the church, it’s like that. If we’re not careful, if we don’t walk cautiously or be careful where we’re digging things up, we can stop somebody else’s faith from flourishing. Now, this is an admonishment, but at the same time, it’s a beautiful lesson in potential for each and every one of us because we have the opportunity to influence for the positive as well as the negative. And Christ is encouraging us here at this midpoint of Advent to take that opportunity in the positive sense, to be a positive influence to others who are around us.

Now, later on in the passage, and I spoke at length regarding the importance of the parable of the mustard seed in my Armenian message. But I want to continue to the last portion of this passage where Christ speaks about our role as servants in the church. Now, Christ is, of course, speaking in a way which is, in one sense harsh, but at the same time intended to manage our own expectations about how we can find peace, satisfaction, and belonging in the body of Christ and in the world as a whole. And what that means is realizing one important truth, that Christ is King. Christ is King of this universe. Christ is God. He is the incarnation of God. He is something that is beyond our reckoning. And when we come before him in his midst in this divine liturgy and in our spiritual lives and in our hearts, we’re meant to position ourselves appropriately. How can we place ourselves as contenders for authority in this world and over our own lives when we’re standing in front of our Creator? Not just our creator, but the creator of all, and the judge of the living and of the dead, unto whom no secret is hid, and all is known. And so we are meant to stand before Him in humility. Being humble in this context means not being proud of what we have to offer. Each and every one of us have gifts that we bring to our personal lives, and our friendships, and our families, the communities that we’re a part of, and to the church as well. And it’s good for us to cultivate those gifts. It’s good for us to feel good when we can give to others. But what Christ is cautioning us in the church today is do not cultivate pride around your generosity and your service, because ultimately that will only result in your own dissatisfaction because you are out of alignment and you are living unrighteously. How could we be proud of our service to Christ if ultimately we’re standing before Him as a humble servant? This is not the example that He gave us. Everything that He teaches us in this passage today and throughout the Gospel is not one who does not teach and exemplify. He is one who teaches and exemplifies because He came as the humble servant that needed not to humble himself before us, that He washed our feet and gave His life for us. He came to forgive us, those that have caused Him great suffering, and to not have forgiven us once, but to forgive us over, and over, and over again. He came to serve us, not because He needed to, but because He needed to show us what it meant to be a servant, what it meant to be a humble servant. And so today, as we prepare ourselves in the crazy, crazy Christmas season, and as things often tend to roll out into chaos during our gatherings, and preparations, and the alterations of our schedules, and all of these other things, and we begin to feel frustrated and, you know, offended by things that might take place, remember that Christ is calling us to simple, humble servitude today. And a humble servant doesn’t need to be upset about those things because he will take what he is given and say, “Thank you for giving me the opportunity.” And that is why we can glorify Christ through our life in the church, through this lesson, and through our ongoing preparations for the Incarnation for His glory. Amen.