Feast of the Transfiguration (Vardavar)

Ամբողջ Աստվածաշնչի Մատթեոսի Ավետարանից այսօր ձեզ չեմ կարդացել, որովհետև ամբողջությամբ ավելի երկար է, և ինչպես ձեզ արդեն պատմեցի, մենք կարդացել ենք այս տաճարի ներսում գրեթե մեկ ժամ առաջ։ Բայց հենց այդ պայծառակերպության դեպքը կարդացի ձեզ համար, երբ որ իրենք Թաբորի լեռան վրա բարձրանում են և տեսնում են այդ եզակի հրաշքը, երբ որ Հիսուս պայծառակերպվեցավ, այլակերպվեցավ, ինքը տարբեր ձևով ներկայացվեցավ ներկա աշակերտներին։ Եվ ինչպես մենք կարդում ենք, այդպես ինքը պայծառ դարձավ սպիտակ լույսով, զգեստներով, դեմքով, որ չկարողացան դիմանալ։ Մեր եկեղեցին հավասարեցնում է այս դեպքը Սինայի լեռան պատմությանը, երբ որ Մովսես տեսավ Աստծուն կրակի մեջ։ Նույն ուժով մեր աշակերտները կարողացան ակնդես լինել մեր Տիրոջը իր կատարյալ ձևով, իր ամբողջությամբ։ Եվ ազդվեցան, վախով լցվեցան և միանգամից շփվեցան, չհասկացան՝ ինչ պետք է անեին։ Բնականաբար, իրենք երկրպագեցին Տիրոջը, և ներկա անձերը՝ Մովսեսը և Եղիան, որ միանգամից հայտնի եղան նրանց, չնայած որ իրենք դեմքով չէին տեսել Մովսեսին և Եղիային, իմացել են՝ ով էին, և երկրպագեցին և սկսել են հարցնել. «Ի՞նչ կարող ենք անել ձեզ համար, արդյոք երեք վրաններ, տաղավարներ շինենք ձեզ համար»։ Դա պատշաճ չէ այսպիսի առիթին։

Ուրեմն, ինչպես պատմեցի, չկարդացի ամբողջությամբ այս Մատթեոսի Ավետարանի հատվածը, բայց եթե մի քիչ առաջ գնանք, որովհետև երբ որ սկսան կարդալ, ասեցին. «Վեց օր հետո և սկսան բարձրանալ, հրավիրվեցան Հիսուսի կողմից բարձրանալ Թաբոր լեռը»։ Վեց օր առաջ ի՞նչ տեղի ունեցավ։ Շատ հետաքրքիր է։ Այն ժամանակ Հիսուս խոսում է իր կյանքի նպատակի մասին, որովհետև աշակերտները կարողացան լսել Հիսուսի ուսուցմունքը, իր քարոզները, օրինակի համար՝ լեռան քարոզը, որի մասին մենք սովորում ենք մեր Աստվածաշնչի սերտողության դասում, կարողացան Հիսուսի հրաշքները տեսնել, օրինակի համար՝ բազմության կերակրելը, բժշկումները և այլն։ Շատ բաներ են տեսել։ Եվ իրենք հետևելով Հիսուսին հասկացան, որ ինքը իսկապես յուրահատուկ և մեծ մարդ է։ Եվ Հիսուս այդ հարցումը տվավ աշակերտներին. «Մարդիկ ո՞վ են ասում, որ ես եմ»։ Եվ պատասխաններ են տվել. «Մարգարե ես, Եղիա ես» և այլն։ Բայց Պետրոսը ճիշտ պատասխանը տվավ. «Դու մեր Փրկիչն ես, Աստծո Որդին»։ Դրա համար պատասխանելով Հիսուս ասում է, որ այդ վեմի վրա պիտի շինեմ իմ եկեղեցին։ Ո՞րն է վեմը՝ Պետրոսի հավատքը, ոչ անձը, բայց հավատքը։ Բրավո Պետրոսին, շատ լավ պատասխան տվավ։ Հիսուս իրեն գովաբանեց։ Եվ նրա վրա, իր քարի վրա, իր հավատքի վեմի վրա պիտի շինի եկեղեցին։ Բայց մի քիչ առաջ գնանք այդ երկխոսության մեջ։ Հիսուս հայտնում է նրանց, որ ի՞նչ պիտի լինի, ի՞նչ պետք է պատահի Հիսուսին։ Պետք է մեռնի, ոչ միայն պետք է մեռնի, բայց խաչով պետք է մեռնի՝ խայտառակությամբ, չարչարվելով, ամենավատ տեսակ, ամենաանընդունելի և խայտառակ ձևով պետք է մեռնի, պետք է սպանվի Աստծո Որդին։ Եվ Պետրոս ո՞նց պատասխանեց նրան։ Ասավ. «Չի կարելի լինի»։ Պետրոսը՝ «չի կարելի լինի»։ Օ՜խ, հասկանալի է պատասխանը։ Դու սիրում ես քո վարդապետին, դու սիրում ես քո Փրկչին, որ է Հիսուս Քրիստոսը։ Դու քո բերանից ասեցիր. «Դու ես Քրիստոսը՝ իմ Փրկիչը»։ Եվ ասում է. «Քեզ համար պետք է մեռնեմ, որ հարություն առնեմ, բայց պետք է մեռնեմ, պետք է սպանվեմ»։ Եվ Պետրոսը, չնայած որ շատ ուժեղ հավատքով էր, մերժեց Հիսուսի խոսքը այդ պահին, մերժեց։ Եվ Հիսուս ո՞նց պատասխանեց նրան։ Հայտնի ձևով, չէ՞։ Ասում է. «Սատանա, ետևս գնա, ետևս գնա»։ Շատ հայտնի բան է, անեկդոտ է, չէ՞։ Մինչև հիմա մենք ասում ենք. «Սատանա, ետևս գնա», երբ որ մարդիկ բաներ են ասում, որ գայթակղություն են տալիս կամ անընդունելի կամ ոչ հավատքով լցված խոսքեր են ասում։ «Սատանա, ետևս գնա, ի՞նչ ես ասում»։

Ինչպե՞ս եղավ, որ այդ նույն գրեթե բարբառության մեջ, այդ մի քանի նախադասությունների մեջ Պետրոսը եկեղեցվո վեմն էր, իր հավատքը եկեղեցվո վեմն էր, և մի քանի բառերից հետո ասում է. «Սատանա»։ Ինչպե՞ս կարելի է։ Շատ կարևոր է բոլորիս համար հասկանալ, որովհետև Հիսուս չէր խոսում Պետրոսին, չասավ. «Պետրոս, ետևս գնա, չեմ ընդունում քեզ»։ Չէ՛, ինքը նայեցավ Պետրոսի խորքում իր հոգուն և գտավ չարի այդ սերմը, որ իր սրտում էր, որ չկարողացավ ընդունել Հիսուսի խոսքը, որ սատանայից է, որ չարություն է, և դրան մերժեց։ Ասավ. «Այդ հատվածը քեզանից ետևս գնա, որովհետև քեզ սիրում եմ»։ Որպես աշակերտ ես, որպես զավակ ես, որպես հետևորդ ես, որպես իմ եկեղեցվո վեմը, սիրում եմ քեզ, ընդունում եմ քեզ, բայց այդ մասը, որ քո մեջն է, որ չի կարող հավատա, որ ինչ որ ասում եմ՝ ճշմարտություն է, գնա ետևս, չեմ ընդունում, մերժում եմ։

Ուրեմն նույնպես, երբ որ մենք իրարու դեմ ենք լինում և տեսնում ենք, որ կա մի մաս մեր դեմ դիմաց կանգնած մարդու հոգու մեջ կամ իր վարագույթի մեջ, մենք չենք մերժել այդ անձը ամբողջությամբ, որովհետև պետք է սիրենք այդ անձին, պետք է ընդունենք այդ անձին որպես մեր եղբայր, մեր քույր։ Բայց այդ հատվածը նրանց սրտում պետք է մերժենք, ինչպես Հիսուս։ Սատանա այս մարդուց դուրս գա և ետևս գնա, որովհետև քեզ չեմ ընդունում։ Այդպես մենք ավելիով կարող ենք իրարու սիրել, որովհետև շատ հեշտ է իրարու նեղացնելը, շատ հեշտ է։ Աշխարհի ամենաթեթև բան է մեր դիմացին նեղացնելը՝ սխալ խոսքով, պարսավելով կամ հանկարծակի սխալ գործով։ Հազար անգամ պատահում է սովորական օրվա ընթացքին, և մենք իրարու մերժում ենք, բայց պիտի հասկանանք, որ դա թշնամին է մեր քույրերի և եղբայրների մեջ, և թշնամին պետք է մերժվի։

Դրա համար հաջորդող դեպքը պայծառակերպություն է, որովհետև Հիսուսի ներքին լույսն է, որ լուսավորում է այդ իրականությունը իր աշակերտների մեջ և մեզի մեջ։ Այդ լույսով է, ինչպես մենք կարդացինք Հովհաննու Ավետարանի մեջ, այդ լույսով է, որ հայտնի կդառնա ճշմարտությունը այս աշխարհում և մեր մեջ։ Եվ ինչ որ սուտ է, ինքն էլ պիտի պարզ լինի։ Այդ սուտն էլ պարզ դառնալով կգտնենք և կհանենք։ Եվ ասիկա ապաշխարհության իմաստը։

I want you to join me as we consider how we get to this point in the Gospel of St. Matthew, where we read about this story known as the Transfiguration, which I just reread for most of you who are present here today. How did we get to this point where the disciples are standing with Jesus Christ on a mountain known as Tabor — Peter, James, and John — and they see this miraculous event. Jesus is shown bright as the sun, white as the snow. They’re overwhelmed with awe and fear. They bow down before him. They hear God’s voice: “This is my Son with whom I am well pleased. Listen to him.” What is happening at this point in time? Who are these people that are witnessing this? I want to put you in the shoes of one of the people that was brought to this point to understand what is being conceived in this moment in time and how that matters to us.

You are Peter. You’re living a simple life. I know none of us feel like we’re living simple lives. I don’t feel like I do, and I know most of you, and I don’t think that you would think that you’re living simple lives either. But in the grand scheme of things, we wake up and we do our job and we try our best and we try to support our families, and then we go to sleep again and we get through it day by day by day. In this way, we can identify with the Peter that Jesus finds as he’s working as a fisherman on the sea and calls him despite having zero qualifications or any background necessary to become the first and primary disciple of the Savior of the world. And he calls him. And if you put yourself in his position, you’re confused. Why should I follow this guy? Who is he? And then he does a miracle. He catches all these fish out of nowhere. A simple, almost parlor-trick sort of miracle. Well, there must be something going on here. I think I will maybe stick around with this guy.

Now, that first decision of the first disciple to follow him, as I’ve said many times before, is one of the most important events of the Gospel, because one of the greatest things that happens — yes, all of Jesus’ miracles are wonderful, everything that he says is divine, and it’s the way, the truth, and the life and all of these things — but in order to get things started, he just needed one person. He needed one person to hear what he was saying and believe him, put his faith in him despite not knowing everything. He didn’t need to know the whole story. He needed to know enough to say, “I’m gonna follow this guy.” And that’s a very bold and courageous thing to do, and that is what Peter did. That’s one of the beautiful things about the story of Peter. And we all sometimes have to confront that moment of courage and say, “I’m gonna follow when I feel like I can’t entirely trust, but I know that this is the right way. I’m just gonna go.” So he goes. He’s the first one, which is the hardest thing to be always, the first one to go.

And then you start following this man and you realize this is amazing. He’s healing people. He’s telling truths that nobody has ever heard before. He’s not just preaching from Holy Scripture, from the Old Testament, but he’s not only giving us interpretations of Holy Scripture that have never been heard before, but he’s revealing to us how the prophecies themselves are coming to pass in this moment that I’m living with him. I’m seeing the prophecies come true before my eyes with everything that Jesus does. And step by step, you’re growing in faith and amazement. And you see him feed the multitudes, and you see him bring people back from the dead. You’re seeing these amazing things. But you also see that the things that he says upset people because it challenges their preconceived notions, it challenges their ideas of themselves. It calls them to repentance when they think they’re doing just fine. All of the things that he says are beautiful and amazing, but so hard for people to hear because they’re a next level of challenging for humanity to understand and to put into action in their lives. And they’re so threatened. People want to kill him already. We haven’t even gotten to the point where he’s in the narrative of Holy Week. We haven’t gotten to the moment that he is going to be killed, and there are people — people he knows well — who are trying to kill him.

This is the life that you’re living with this man that you just met, but all of a sudden, you deeply love and respect, and you can’t hear enough of what he has to say. Slowly but surely, this journey is progressing, and your group is growing, and it feels so wonderful and so magical. You’re part of something so special. And then this man says, “Who do people say that I am?” Jesus says, “Who do people say that I am?” “Well, some people say that you’re like a prophet from the Old Testament. Some people say that you’re Elijah” — the return of Elijah that is also foretold in prophecy. And Jesus says, “That’s what everybody else says, but what do you say?” You were the first one to follow him. You’ve seen all these crazy things that happen, and now you’re the first one that gets put on the spot. “Tell me who you think I am.” Well, he gives the right answer, God bless him. He says, “You are the Messiah. You’re the one who’s gonna save us. You’re the Son of God.” He figured it out. So many places in the Bible, Peter just seems to really not be able to get it, but he figured it out in that moment in time, and he is rewarded. He’s rewarded because Jesus says, “I didn’t tell you that. I didn’t have to spell it out for you. That truth was put in your heart by the Spirit, and upon this rock, my church will be built.” What rock? Not the person Peter, but on that faith. That faith, that bold faith to hear and receive the Holy Spirit, and for our relationship with God to be defined by it. On the strength of that faith, our church will be built.

He goes on after that then to talk about the sacrament of confession being established, which we all just were a part of. As we said, that which is loosed on Earth shall be loosed in heaven. So this is so momentous. Peter is so blessed. We are so excited to be receiving this praise from our Savior, from our teacher, from the one we love. And as Jesus then goes on, he says, “Okay, you figured that much out. Let me tell you what happens next. I am the Savior. I am the Son of God. I’m the one that you’ve all been waiting for, for generations and generations. And now I’m gonna have to be crucified, and I’m gonna have to die because of everything wrong that you guys have done. I’m gonna have to suffer greatly because of all of that.” And how does Peter respond? Well, he was riding high for a second, but then things are about to come crashing down. Peter says, “No, that can’t be. No, that can’t be.” This is a big shift here, because what we’ve established is this is the Son of God. Everything that he says has to be true. Everything that he says has to be right and just and perfect. And Jesus just said what has to happen. Whether or not anybody likes it, this is what has to happen. And out of love, Peter rejects that. He says, “No, that can’t be.”

The way that Jesus responds to him is so powerful. He says, “Get behind me, Satan.” He says, “Get behind me.” And you see, he’s gone from the highest highs to the lowest lows. He was the first of the disciples, and now Jesus is rejecting him in the same course of interaction. I went into depth about this moment in my Armenian sermon, which I’m gonna touch on more lightly here. But what this reaction was about was not rejecting Peter himself, but rejecting the doubt in his heart, rejecting his weakness of faith, that he had received and accepted Christ’s teachings so much, but yet still couldn’t go all the way. There was that temptation in his heart to want what he wanted instead of what God’s will was, and this was an evil part of him that we, in each and every one of us, have. That when Christ encounters us, he receives us, and to that evil part of our hearts, he says, “Get behind me. This is my flock. They belong to me. That doubt, that temptation, it will be stricken from your hearts.”

And then they’re invited to go up to a mountain six days later. They climb this mountain. They don’t know why, and there they see this miracle happen, this miracle of Jesus Christ transfigured. He’s shone bright as the sun and white as snow. They hear the voice of God. They see the prophets. They see Moses and Elijah representing the law and the prophecy. This one image represents everything — the totality of our faith, the consistency of the story of salvation from creation until the resurrection of humanity and of creation, the restoration of perfection. It’s all there in that moment in time.

And the question that we have to ask ourselves today is why. Jesus chose to show them that, chose to show that to Peter, the one who’s been on this rollercoaster this whole time. Why did he reveal himself in that moment in that way? And it was for them, because Jesus said, “Don’t tell anybody else about this. I’m not trying to give you guys an image you can paint on a canvas and then show everybody. I want this to be for you. Don’t tell anyone what you saw here today.” Why? Because Peter is just like you and me. We get weak sometimes. Sometimes it’s hard for us to see the bigger picture. Sometimes our great faith just isn’t enough, and we have to be reminded about the bigger story that we’re a part of. That’s what Jesus did for Peter, James, and John. He said, “You are part of something so much greater. You are part of the will of the Holy Trinity. You are part of the story of salvation. You are part of perfection. You are part of the divine light that is within me that I am showing you, because when you see this light, you will find that light within yourself. You’re part of all of this, and I know that you feel weak sometimes, but remember, this light — it’s within you.”

He reveals his true and full self to his disciples so that in this moment, they can remind us that he is revealing that light to us in the midst of this gathering, in the midst of this holy Divine Liturgy, in the midst of the craziness of our lives. Jesus is revealing the true fullness of his nature to us, and he’s saying, “I have called you to salvation. Sometimes I recognize that you get weak, and you need to be strengthened, and I am here to strengthen you with the light, with the light of my hope and my salvation.” That’s what the disciples needed in that moment, because they knew they wouldn’t be strong enough to get through the path that led to Jesus’s crucifixion, so he gave them what they needed, because this is what a loving savior does. And today, in the struggles of our own lives, we must have faith that Christ will give us what we need so that we can overcome the temptation of doubt and in faith find ourselves arriving at the safe harbors of salvation. Amen.