Green Sunday: The Living Church and Being Born Again

Good morning or good afternoon. Good to see you. Your Der Hayr is not here today, but he told me that you were gonna be coming to Sunday school, so I’m really happy to see you. I’m glad you didn’t ditch me, ’cause a lot of times when you have substitute teachers, I know you guys always end up at Pacifica fishing instead of going to school. So I’m glad you’re here today, with a substitute priest, right? It’s good to be here this morning. I wanna compliment—what a team. I always wonder why your Der Hayr is such a calm man. Look at this church—it’s beautiful. You sang beautifully, Nayri. It’s always a pleasure hearing you. And the guys, you guys are a team up there. It just was so flowing. You know why? Because our Badarak, what we have here is the reset. You know how like when you have a phone and it doesn’t work, you say, “What am I gonna do? Should I go to Apple? Well, no, I don’t wanna go stand in line.” What do you do? What’s the first thing you do? You ask your children or you ask your grandson, “Hey, can you fix this?” And what do they do? They turn it off, then turn it on again, right? That’s known as a hard reset. That’s what Badarak is. After one week, you have a hundred and sixty-eight hours during the week. You’re beat. And then you come to church, and it’s a reset. Beautiful angelic choir, the deacons. You just kind of drift off. You make your prayer. Now you’re ready. So it’s like the hard reset and your batteries are recharged. So thank you. It was beautiful. Everybody was really just in sync today, and it’s a pleasure being here up in Northern California. I used to be in Northern California for many years, about down in the South Bay. And it’s always a pleasure coming back here. And this morning, Donald picked me up at the airport. He gave me the Daytona 500 run to church. So I needed the reset. I really did. Thank you. It was very nice.

Today I’m gonna be speaking about the Gospel reading. But let me start off with the Sunday school, because I know you’re here for this sermon. Today, who knows what the day is called? Did you learn that in Sunday school today? What today is called? What is it? Green Sunday. Why? It’s a good name, Green Sunday, right? Okay, so we have Red Sunday, and then we have Green Sunday. Green Sunday means new life, and it’s the new beginning. Today is called Askharamadran. It’s the celebration of the church. And this is really more important than you might ever think in your life. Because usually when something happens, what do people say? “Well, is it in the Bible? What does the Bible say about it?” Right? Did you know that the church was before the Bible? About a good three hundred years before. And you want the proof of it? Jesus established his church. He says, “On this, I will build my church,” on the rock of confession that He is the Christ. Now, at that time, there was no Bible, but there was a church. At the crucifixion, there was a church, no Bible. At the resurrection, there was church, but no Bible. And for a good three, four hundred years, they put together a lot of things. Now, this is really important because we are that church. When we say we are apostolic, we can trace ourselves. Now, something big happened on the world stage. Pope Francis is now of blessed memory. He’s the successor of Saint Peter. Our Catholicos is the successor of Saint Thaddeus. And these twelve disciples, each of them went their way to different countries to preach one gospel. That gospel was—who knows what that first gospel was? It happened two weeks ago. Any idea? Resurrection. How do we say it in Armenian? Christ is risen. Now, that is the first message. It was more important than anything else. You know why? Because nobody had ever seen it. You know, this morning when we passed by, I remembered Colma. There’s more dead people there than living people. I remember that. That’s their claim to fame. Well, you know what happens is we have all passed by Colma, haven’t we? Everybody who’s gone in has never come out. Our reality is that. If somebody—we went to a funeral a few days ago, and today you passed by Colma, and you saw somebody walk out, you wouldn’t say Happy Easter, right? You’d be shocked. That’s how the disciples were. They were shocked. They saw Jesus alive, and they went to all different parts of the world, so much so that when they went to these places, they were greeted not by fanfare, but they were killed. Everybody thinks, oh, you know, Thaddeus, he had it great. He came to Armenia, and they probably made him some kebab, and the mamas made dolma. Nothing. He was the kebab. They killed him. The Armenian people killed Thaddeus in Armenia. And then Bartholomew came. And these people had a chance. They had a chance to say, “No, it’s okay. I don’t believe in the resurrection,” and they could have lived. But they confessed the resurrection, and they were killed. Now, that’s something to be said about that, right? That’s something that has to be beyond truth. You don’t do that. You don’t die for something you don’t believe in. And after Jesus’s resurrection, what was really beautiful is that the church came to life. I want you to notice, what’s the new thing that’s in your church? It just came up two weeks ago. What’s that thing over there? You guys know what that is? In front of the picture over there. That thing that looks like… Okay, that’s called the Tomb of Christ, okay? In all of our churches, after Easter, we put the tomb. It’s the empty tomb. But look on top of it. It’s made in the image of a church. It’s from Jesus’s death that the church was formed, and our church has to do the same thing that Jesus did. We have to get out there and preach to the people. We have to help the people. We have to be the one who becomes the voice in a world that is quiet. We just had April 24th. Our Armenian people yelled out, “Never again.” That’s very nice to yell it out. But when it’s happening in the world today, you need to be able to be that voice, whether it’s in Gaza, whether it’s happening in Ukraine, whether it’s happening in Africa. We as Armenian Christians have that responsibility, and that’s part of who we are. You see, when we were baptized, you became a Christian. You know that our names are pretty cool, aren’t they? They have -IAN at the end, right? So if you’re Margosian, you’re the family of Margos. Well, what are we? Christian. We’re the family of who? Christ. That’s what we give to the world. We tell them that that -IAN means that we are the family of Christ. We’re the family of Jesus Christ, the original family, the OG. We’re the OG Christians, the first ones. And as the first ones, we also have an obligation to be the first to speak out. We have to be the first to reach out to help. This morning, I got in a little early. I was looking around in your hall. It’s so beautiful. I saw little flyers over there about getting together, getting socks together, McDonald’s certificates for the homeless, for those people who have no way of taking care of themselves. That’s what Christ did. He took care of people who had no other way of dealing with themselves—the marginalized, the poor, those people that are on the fringes. And so today, as a church, this church comes alive. That’s what we celebrate today, Green Sunday. That Jesus dying on the cross did not end there, but it continues. And so the challenge really for us is how to make that church alive. We just came back from a diocesan assembly where churches from throughout—and that’s why I saw your Der Hayr along with a couple of your delegates that are here today too. And we talked with all the delegates throughout the diocese, all the different churches, like how to make that message something that we not only celebrate by saying, I’m an Armenian Christian, but by living it, living that example that Christ wants us to live. So you coming here today is that first step. I know that there’s better—I know because I’ve been through it. You got one Sunday morning. You want to sleep. We have to go. I know that melody. It’s not “do we have to go to church.” It’s like, “do we have to go?” Right. I know that thing, but it’s really beautiful that you’re here. You’re better than most of the world and you become an example for the rest of us. So I want to thank you all for being here today. I want to let you know that your Der Hayr misses you. He’ll be back with you again next week. And I’m really happy we had this opportunity to be together. Keep in mind, the church is the living body of Jesus Christ right now in this world, not in some future time, but right now.

Այսօրվա Ավետարանը Հովհաննու երրորդ գլխից կուգա, որ ծանոթ Ավետարան է, Նիկոդեմոսի պատմությունն է, որում Հիսուս կըսե, որ պետք է մարդ վերստին ծնի։ Եվ այս բառը կարևոր է՝ վերստին։ Շատ անգամ անգլերենով կթարգմանեն again, որ նորին պետք է ծնի։ Հունարեն բառը, ինչպես հայերեն բառը՝ վերստին, վերեն պիտի ծնիս։ Եվ Հիսուս կըսե, որ հողը, հողը կըլսեք, բայց չեք գիտեր դու՝ ուր կեք ու գա, ուր կեք երթա, բայց կհավատաք։ Ձեզի հարցումը՝ անոնք, որ զավակ ունեցած են, գիտեք, որ սքանչելի մի պահ կա, երբ ձեր զավակը կծնի։ Ի՞նչ է այդ պահը, երբ այդ ծնունդը կըլլա, հափշտած կըկենաք, գիտեք, որ մի բան պատահած է այնտեղ, որ չեք կրնար բացատրել։ Այն աստիճանի, որ արձակունք կուգա, ոչ միայն աչքերեդ, բայց ձեր սրտերեն։ Այս զգացումները Աստված տված է բոլորիս։ Շատ անգամ մեր զգայարանները այնքան հոգնած են, այնքան ծեծված, ջնջված են, որ չեն կզգար։ Եվ Հիսուս այսօր կըսե, որ նայեցեք՝ վերստին պիտի ծնիք։ Աստծո շնորհքը պիտի գա ձեր վրա։ Եվ մենք, որ կծնինք սուրբ ավազանեն, այդ վերստին ծնունդը կստանանք։ Շատ անգամ մարդիկ կըսեն՝ է՜, ինչո՞ւ երեխա կմկրտեք, ի՞նչ կհասկնա։ Հա, բայց ձեր երեխան ի՞նչ հասկացավ այս աշխարհի մեջ գալ։ Դուք ծնող կեք, կյանք կուտաք այդ զավակին, և եկեղեցի մեջ ալ կյանք պետք է տանք։ Այդ բաները, որ ուրիշները, մանավանդ օտար եկեղեցիները մեզի կքննադատեն, որովհետև մենք իսկական առաքելական եկեղեցի ըլլալով կընենք, կկատարենք այն բաները, որ առաքյալները կատարեցին։ Այսինքն՝ երեխաներ, ընտանիքներ, Սուրբ Գիրքը կըսե՝ ընտանիքներ մկրտեցին։ Եվ այդ ընտանիքի մեջ չափահասներ կան, մամիկ, պապիկ ալ կար, ինչպես նաև երեխա ալ կար։ Հիմա այսօր, որ կհասնենք այստեղ, երբ այսօրվա պատգամը կուգա մեզի, շատ կարևոր բառ մը կա այստեղ, որ ձեր ուշադրության կուզեմ հանձնել։ Հիսուս Նիկոդեմոսի հետ կխոսի և կըսե, որ վերստին պիտի ծնիս։ Նիկոդեմոս, կարծեք թե կատակ պիտի ըներ հետը կամ կուզե ձևով մը գտնել, բռնել Հիսուսին, կըսե․ «Ինչպե՞ս սա կարելի է, արդյոք ձեր մարդ մը իր մորը որովայնը պիտի մտնե ու ծնի»։ Այսինքն՝ ուղղակի ուզեց Հիսուսի հետ վեճ ունենալ։ Հիսուսը կըսե, որ․ «Կզարմանամ, որ դուն Իսրայելի վարդապետ ես»։ Հիմա այս Իսրայելի անունի մասին կուզեմ խոսել, որովհետև դժբախտաբար շատերը կկարծեն, որ Իսրայելը այդ երկիրն է, որ աշխարհի մյուս կողմն է։ Իսրայել բառը կնշանակե՝ Աստծո ժողովուրդը։ Դուք, որ կծնիք Սուրբ Ավազանեն, քահանան, որ առաջին շարականը, որ կերգե․ «Նոր Իսրայել ոչեցաք, եղաք բաժին տիարն և ժառանգակից Քրիստոսի»։ Մենք, որ կծնինք Սուրբ Ավազանեն, նոր Իսրայելն ենք՝ Աստծո ժողովուրդը։ Պիտի չկարծեք, որ այս ազգությամբ կապված է։ Մենք հայերս այս բարեբախտություն ունեցել ենք։ Նոյի տապանը իջավ Հայաստանի մեջ, Եդեմ փարախտը Հայաստանի մեջ է, առաջին քրիստոնյա լուսավորիչը եկավ Հայաստան, աշխարհ։ Մենք ենք նոր Իսրայելը, նոր Աստծո ժողովուրդը։ Եվ ուզեցի ձեր ուշադրության բերեմ, որովհետև շատերը կկարծեն, որ այս ազգության հետ կապ ունի։ Չէ՛, Աստծո ժողովուրդը հատուկ է։ Եվ Հիսուս կըսե, որ․ «Կզարմանամ, որ դուն Աստծո այդ ժողովրդի վարդապետ ես և չես հասկանար»։ Եվ ըսավ, որ վերստին պիտի ծնիս, նորեն պետք է ծնիս, պետք է վերեն ծնիս։ Եվ մենք, որ կծնինք Սուրբ Ավազանեն, նայեցեք, թե ինչ ձևով է այդ կոնքը։ Ավազանը եկեղեցվո որովայնն է։ Այդ պատճառով մենք կըսենք, որ ունինք մեր մայրը՝ Սուրբ եկեղեցին։ Բոլորս ալ, որ մկրտված ենք Սուրբ Ավազանեն, ունինք իբրև մեկ մայր մեր եկեղեցին։ Եվ դուք, որ կուգաք այստեղ, կհավաքվեք ամեն կիրակիը կիրակի, այդ եկեղեցին այսօր դուք վկաներն եք, որ ոչ թե գերեզմանին մեջ վերջացավ Հիսուսի կյանքը, Հիսուս կշարունակվի, կշարունակվի իր առաքելությունը։ Մենք ենք, որ պետք է ոչ թե կընենք, բայց պետք է կատարենք։ Մեր վրան է այդ պարտականությունը։ Այդպես որ, այսօրվա ընթերցումը, որ ձեր թերթիկի մեջ գրված է, պիտի քաջալերեմ, որ մոտեն կարդաք։ Տեսնեք, որ երբ Հիսուս կխոսի այս բառերը Նիկոդեմոսին, մեզ ալ կխոսի, մեզի կհրավիրե, որ մենք դառնանք իր ժողովուրդը՝ Աստծո ժողովուրդը։ Եվ եթե ձեզի մեկ բան հարցնեմ այս աշխարհի մեջ՝ նայելով, որ աշխարհի բոլոր մեծ պետությունները, առանց անուններ տալու, դուք ուզած անունին դրեք այնտեղ, ի՞նչ է կարիքը, այս աշխարհի ի՞նչ պետք ունի, եթե ոչ այս ծնունդը, եթե ոչ Քրիստոս, եթե ոչ Աստծո այս օրենքը։ Իմ աղոթքս է, որ մենք բոլորս ալ այսօրվա ընթերցումեն ներշնչվինք, որ հասկանանք, որ մենք ենք այդ նոր Իսրայելը, մենք ենք այդ Աստծո ժողովուրդը և արժանի դառնանք այդ տիտղոսին մեր գործերով։