Humility and Spiritual Discernment at the Table of Immortality

Փաստորեն այսօր, ովքեր ներկա էին, երբ որ կարդացինք Ավետարանը, պատշաճ չէր այդ Ավետարանը այսօրվա համար, որովհետև, քանի որ երեսունմեկը կիյնա այս կիրակի՝ վերջին կիրակին տարվան, մեր օրացույցը քիչ մը տարբեր էր, և մեր Սուրբ Խորանի օրացույցը ճիշտ ընթերցումը չէր ունեցած օրվա համար, ինչ որ կարդաց Սան-Նշան սարկավագը։ Այսօրվա ճիշտ ընթերցումը Ղուկասու քսաներկրորդ գլուխեն էր, որովհետև ասիկա, կարծեմ թե, ճիշտ թեմայով է, որ մենք եզրափակենք այս տարին և ընդունենք նոր տարին։ Ղուկասու քսաներկրորդ գլխու մեջ մենք կկարդանք Վերջին Ընթրիքի մասին։

Եվ Հիսուս, Վերջին Ընթրիքի ատենը, ինչպես կարծեմ թե բոլորս տեղյակ ենք, երբ որ ինքը ներկայացրեց և ներածեց Եվկարիստիան՝ Սուրբ Պատարագը, այդ ավանդությունը, որ պիտի դառնար հիմքը մեր Պատարագի համար, վերջավորության կըսեր, որ ձեզմե մեկը իրեն պիտի մատնե։ Եվ իրենք չէին հավատար, որ իրենց մեջը՝ այդ տասներկուքին մեջը, մեկը կար, որ այդիկա կարողանար ընել, և սկսան վիճաբանիլ։ Այդ կռիվի ընթացքին վիճաբանությունը դարձավ ուրիշ բանի մասին. իրենք կվիճեին, թե ո՞վ է ամենամեծը իրենց մեջը։ Ասիկա առաջին անգամը չէր, վերջին անգամը պիտի ըլլար, բայց առաջին անգամը չէր։ Տասներկուսի մեջ ո՞վ է ամենամեծը։ Բնականաբար պատշաճ չէր այդպիսի առիթին, որ աշակերտները՝ առաքյալները, Փասեքի ընթրիքի ատենը իրենց մեջ այսպիսի կռիվ ունենան։

Եվ դարձյալ Հիսուս հանդարտեցուց և ըսավ անոնց. «Ո՞վ է ամենամեծը այս աշխարհի մեջ՝ ան, որ կնստի սեղանը և կուտե՞, կամ ան, որ կբերե ճաշը, որ այդ մարդը ուտե։ Սպասավո՞րը՝ ծառա՞ն, կամ այն մարդը, որ կվայելե ուրիշի՝ ծառայի, սպասավորի ծառայությունը»։ Ըստ այս աշխարհին, այդ մարդն է, որ կվայելե ծառայի, սպասավորի ծառայությունը, բայց երկնային արքայության մեջ ծառան է ամենամեծը։ Ուրիշ անգամներ, ինչպես ինքը ըսավ, կըսեր, որ ո՛վ է ամենահամեստը, ամենախոնարհը ձեր մեջը, ինքը ամենամեծն է։

Եվ ասկե հետո ինքը պիտի գործադրե այս թելադրությունը ոտքի լվացումով, որովհետև սկսավ ոտքերը լվալ աշակերտներուն, որ անոնք տեսնան, թե սահման չունի խոնարհությունը երկնային արքայության մեջ։ Եթե կուզենք կոչվիլ Քրիստոսի հետևորդները, ուրեմն մեր խոնարհությունը չի կրնար սահման ունենալ, որովհետև Հիսուս այդպիսի օրինակ ծառայեց մեզի համար։

Ուրեմն ատկե վերջը Հիսուս կըսե, որ պիտի նստին աթոռներու վրա՝ դատելու Իսրայելի տասներկու ցեղերը։ Ասիկա ի՞նչ կնշանակե։ Ասոր մասին կուզեի քիչ մը կենտրոնանալ այսօր։

Whoever was present during the Divine Liturgy today and heard the Gospel reading, we did not, in fact, read in Armenian the Gospel passage appointed for the day. The Gospel books that we have on the altar do not account for this particular circumstance, when December 31 falls on a Sunday. It is one of those corner cases, so we did not have the right reading on the altar to read for you. The appropriate reading comes from the Gospel of Luke, chapter 22, verses 24 through 30.

To provide context, this happens during the Last Supper, after Jesus Christ institutes the tradition that becomes the foundation of the Divine Liturgy celebrated in the Christian Church each and every Sunday: the Eucharist, the reexperiencing of that same Last Supper between Christ and his twelve disciples. It also comes just before the washing of the feet. In washing their feet, Christ exemplifies the message that he is trying once again—not for the first time—to get across to his disciples: they must be humble, and it is the least among them who is the greatest. He kneels before them and washes their feet to show that there is no limit to the humility that we, as his followers, should be willing to show in our lives. He, our leader and Savior, placed no limit on the humility with which he acted in his own life.

At the conclusion, he says, “I bestow upon you a kingdom, just as my Father bestowed one upon me, that you may eat and drink at my table in my kingdom and sit on thrones judging the twelve tribes of Israel.” I want to focus on this because this part of the passage may not be as clear to some of you as the other parts, in terms of the message that we are meant to receive. I want to present it to you in the context of the new year.

When we receive Holy Communion, two celebratory hymns of thanksgiving are sung afterward, the Eucharistic hymns «Գոհանամք» and «Լցաք»—we are satisfied; we are filled. This is what it means for us to have taken part in the reexperiencing of the Last Supper that is the Divine Liturgy։

Եվ երբ մենք կմասնակցինք Սուրբ Պատարագին, մենք ոչ միայն կվերատեսնենք, այլ իսկապես կմասնակցինք այդ Վերջին Ընթրիքին։ Եվ ինչպես առաքյալները կշտացան ընթրիքի ընթացքին, մենք ալ կկշտանանք, բայց մենք կկշտանանք Հիսուսի մարմնով և արյունով։ Եվ գոհ ըլլալով՝ մեր շնորհակալությունը կհայտնենք։

Being satisfied, we express our thanks. In one of the hymns we say, “We sit with you at the table of immortality.” Անմահության սեղանին շուրջ կընստինք։ We sit with you at the table of immortality.

When Christ says, “I invite you to sit with me and to eat and drink in my kingdom,” then, when we are in Christ’s presence in the Divine Liturgy, we receive and accept the invitation he has offered us: to sit at his table and to eat and drink with him at the table of immortality in his kingdom. His kingdom is the collective expression and incarnation of his body, which is his Holy Church.

But then there is the matter of sitting on thrones and judging the twelve tribes of Israel. There it gets complicated. St. Ambrose, whom I quoted last week and will quote again this week, says that Christ is not speaking of earthly authority. In the very passage we have considered, Christ juxtaposes earthly authority with heavenly authority. He speaks of the lordship exercised by the Gentiles and the way they exercise dominion over people: they suppress them and lord it over them. But to possess authority in the heavenly kingdom, one must be the most humble.

What St. Ambrose is saying is that the disciples are in the midst—just as we are in the midst—of spiritual formation and the development of spiritual discernment, so that we can understand and judge rightly as Christ does. When Christ speaks of judging the twelve tribes of Israel, he is not referring to their judgment concerning salvation, because that is the role of Jesus Christ. Rather, they should be able to stand as moral authorities amid the activities of the world. They should be held to the highest level of accountability and, accordingly, be able to withstand scrutiny, discerning right from wrong through proper spiritual development.

Their spiritual discernment reflects Christ’s own discernment in his judgment of us, because, in the end, he does not merely judge our actions; he judges our hearts. He judges what motivates us and what lies at the core of our intentions throughout the choices we make in our lives, for better or for worse. He does not exercise authority merely to punish, but so that he may introduce virtue and salvation into people’s lives.

For us as Christians, exemplifying this level of discernment should be something to which we recommit ourselves in the year to come: to exercise right judgment, to become inheritors of the apostles’ mission, and to submit ourselves to spiritual formation. In this way, we may understand the inner nature of things and discern right from wrong and the correct path before us in a manner pleasing to God and consistent with God’s vision for our lives.

Many of us make resolutions in the new year. Even if we do not use those words, because making New Year’s resolutions is often criticized, we may commit ourselves in our minds and hearts to a particular goal or objective as we enter the new year. I believe it is a worthwhile goal for all of us, myself included, to recommit ourselves to the Holy Spirit’s gift of discernment so that we can rightly understand what is good and what is bad for us in our lives.

There is a process by which we can implement this in our lives, and it is not limited to spiritual matters, although it certainly applies to them: plan, act, assess, and do it again. Set a goal—a spiritual goal. Act according to that goal, and then assess what impact the goal has had on your life. Determine through spiritual discernment: “Has this been for my growth, my benefit, and my salvation?” If it has, continue to do it. If it has not, then change your behavior and alter the goal or objective you have adopted.

Բոլորս Նոր տարվա կապակցությամբ կորդեգրենք նպատակներ կամ ծրագիրներ, որոնք կուզենք իրականացնել տարվա ընթացքին։ Ասիկա Աստվածահաճո է, որովհետև քրիստոնյան միշտ պետք է փոփոխության ենթարկվի։ Եթե մենք գոհ կմնանք մեր արդեն ապրած կյանքեն և գործերեն, ուրեմն իսկապես լիարժեք կերպով չենք ապրիր քրիստոնեական կյանքը։ Սակայն, երբ որ մենք զմեզ փոփոխության կենթարկենք օրը օրե, տարիե տարի, ասիկա առիթ կդառնա, որ բարելավենք մեր քրիստոնեական կյանքը և իրականացնենք այն, ինչ որ Հիսուս մեզի համար երազեց։ Ուրեմն, ըստ այդմ, երբ որ մենք կորդեգրենք նոր նպատակ, պետք է քննենք այդ նպատակը այս չափանիշով՝ մեզի համար օգտակա՞ր է, թե՞ օգտակար չէ, լա՞վ է, թե՞ վատ, բարի՞ է, թե՞ չար։ Եվ այսպես վերաքննելով՝ ըստ այդմ ապրենք եկող տարին։

The pomegranate itself symbolically represents many Christian elements for us. First and foremost, the top of the pomegranate is likened to a crown. It reminds us of one of the messages we received from today’s Gospel passage: Christ himself is the true Lord. He is a Lord who demands humility of himself and others, but he is our true Lord։

Իսկապես Հիսուս մեր իսկական Տերն է, և այս թագը, որ նուռին վրա է, մեզի համար նշան է և կհիշեցնե իր թագավորության մասին։

The red shell of the pomegranate represents the sacrifice of Jesus Christ and the blood that he shed for our redemption. Within the pomegranate are its seeds, representing the collective that is the Church: united and joined in solidarity as part of the whole. Each and every one of us is an individual, but also a part belonging to and encompassed within the life and body of the Church.

Traditionally, it has been said that there are 365 seeds in a pomegranate. These seeds represent the days we live throughout the year, each one lived collectively and under the lordship of our Savior, Jesus Christ, as a blessing. As we taste the sweet fruit of this iconic element of Armenian life, we are reminded of all these important things and taught not to take for granted any day that we are given in the year to come.

There are not, in fact, always 365 seeds. If you want to check, you can go ahead and do so. But this is the tradition, and if you get one that has 365, then you are lucky. So everybody go home and count your pomegranate seeds, if you can.